Καστοριά, Η Αρχόντισσα του Βορρά

Από το πώς να έρθετε και τι να δείτε, μέχρι το τι να φάτε και που να κοιμηθείτε, όλα όσα θέλατε να μάθετε για την πανέμορφη Καστοριά συγκεντρωμένα σε έναν μικρό μα περιεκτικό τουριστικό οδηγό.

Η Καστοριά είναι μια πόλη μοναδικού κάλλους, που η φύση της χάρισε τα πάντα απλόχερα. Αμφιθεατρικά δομημένη, χτισμένη στον λοφώδη αυχένα της χερσονήσου που διεισδύει στα νερά της εμβληματικής της λίμνης και περικυκλωμένη από τα βουνά Βίτσι και Γράμμο, η πόλη προσφέρει μέρα και νύχτα, χειμώνα - καλοκαίρι, εικόνες βγαλμένες από τουριστικές καρτ-ποστάλ.

 Στην Καστοριά υπάρχει διαρκής ανθρώπινη παρουσία ήδη από το 5.000 π.Χ., ενώ η σύγχρονη πόλη ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό και πιθανώς πήρε το όνομα της διότι ήταν χτισμένη ως «κάστρο». Από το 927 έως και το 1912 (οπότε και απελευθερώθηκε κατά τους Βαλκανικούς πολέμους) η πόλη έπεσε διαδοχικά σε χέρια Νορμανδών, Αλβανών, Βουλγάρων και Οθωμανών, αποκτώντας έτσι ένα πολυπολιτισμικό χαρακτήρα. Σήμερα ο πληθυσμός της ανέρχεται σε περίπου 17.000 κατοίκους.

Η λίμνη της Καστοριάς

Η λίμνη της Καστοριάς (ή Λίμνη Ορεστιάδα), είναι το στολίδι της πόλης και αποτελεί σημείο αναφοράς σε όλες τις δραστηριότητες και συζητήσεις σε καθημερινή βάση. Σε υψόμετρο 620 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και με συνολική έκταση περίπου 28 τετραγωνικά χιλιόμετρα έρχεται όγδοη στη λίστα με τις μεγαλύτερες λίμνες της Ελλάδος. Το μέγιστο βάθος της ωστόσο δεν ξεπερνά τα 9 μέτρα.

Η λίμνη αποτελεί ένα ιδιαίτερο οικοσύστημα (προστατευόμενο και ενταγμένο στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο NATURA 2000), καθώς φιλοξενεί 33 είδη ψαριών και ποικιλία πτηνών όπως γερανούς, πελεκάνους, πελαργούς και φυσικά το σύμβολο της πόλης, τον εκλεπτυσμένο κύκνο.

Σχεδόν κάθε χειμώνα η λίμνη παγώνει για περίπου δύο εβδομάδες -μια εικόνα φανταστική που δεν πρέπει να χάσετε- ενώ την άνοιξη δεν είναι απίθανο να σταματήσει για λίγες ημέρες κάποιο σμήνος από μαγευτικά φλαμίνγκο. Υπολογίζεται ότι δημιουργήθηκε πριν από 10 εκατομμύρια χρόνια ενώ σήμερα τα νερά της ανανεώνονται από 9 ρέματα που εκβάλουν σε αυτή.

Βόλτα στην πόλη

Μπαίνοντας ο επισκέπτης στην πόλη και κατά μήκος της λεωφόρου των Κύκνων, συναντά το Περιβαλλοντικό Κέντρο (που φιλοξενεί το Ενυδρείο), βιτρίνες γουναρικών, πλήθος καταστημάτων, εστιατόρια, το εμπορικό κέντρο και το πάρκο Ολυμπιακής Φλόγας όπου λαμβάνουν χώρο ψυχαγωγικά δρώμενα καθ' όλη την διάρκεια του χρόνου στο αμφιθέατρό του ή γύρω από το σιντριβάνι.

Ακολουθώντας το δρόμο προς τη νότια παραλία θα συναντήσουμε ταβέρνες, καφετέριες και μπαράκια. Καφές, ποτό ή φαγητό με θέα τη λίμνη, αξία ανεκτίμητη! Συνεχίζοντας την βόλτα μας λίγο πέρα από τον «Σταυρό» ξεπροβάλλει ένα από τα πιο όμορφα κομμάτια της πόλης, το γραφικό «Ντολτσό». Πλακόστρωτα σοκάκια, περίτεχνα κλασσικά αρχοντικά και πετρόκτιστα σπίτια στολισμένα με κάθε λογής λουλούδια δημιουργούν την αίσθηση ενός ταξιδιού πίσω στον χρόνο.

Το Ντολτσό είναι μια από τις παραδοσιακές συνοικίες της Καστοριάς, και αποτελεί ουσιαστικά μέρος του παλιού πολεοδομικού ιστού της πόλης. Γύρω από την γεμάτη θάμνους και δέντρα πλατεία του βρίσκονται πολλά αρχοντικά και βυζαντινοί ναοί, καθώς και τέσσερα μουσεία: το Δεληνάνειο και το Λαογραφικό Μουσείο με την αναπαράσταση ενός εργαστηρίου γουνοποιίας, το Ενδυματολογικό Μουσείο όπου μπορείτε να θαυμάσετε τις παραδοσιακές φορεσιές, τα κεντήματα και τα κοσμήματα των Καστοριανών, καθώς και το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα για να δείτε ιστορικά ντοκουμέντα και ενθυμήματα της ηρωικής εκείνης περιόδου.

Ακριβώς απέναντι από το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα δεσπόζει το Αρχοντικό Ωρολογόπουλου, που πλέον σας καλωσορίζει ως ένα υπέροχο boutique hotel και αποτελεί μια εξαίρετη επιλογή για διαμονή στην Καστοριά.

Συνεχίζουμε την διαδρομή μας προς το Νοσοκομείο για να κάνουμε τον μικρό γύρο της λίμνης (τη γνωστή «γυρολιμνιά» των ντόπιων). Πρόκειται για μία παραλίμνια διαδρομή μήκους περίπου 6 χλμ. και αποτελεί ίσως τον καλύτερο τρόπο για να απολαύσει κανείς το τοπίο και το φυσικό περιβάλλον της Καστοριάς. Στην διαδρομή θα συναντήσετε την Σπηλιά του Δράκου με τις επτά υπόγειες λίμνες της, καθώς και μοναστήρι της Παναγίας Μαυριώτισσας με τον αιωνόβιο πλάτανο. Φτάνοντας στο τέλος της διαδρομής συναντάμε τον συνοικισμό της παλιάς Εβραϊκής κοινότητας που αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της θρησκευτικής ιστορίας της Καστοριάς.

Η βόρεια είσοδος της πόλης μας οδηγεί στο «Απόζαρι», τη δεύτερη παραδοσιακή συνοικία της Καστοριάς. Υπέροχα αρχοντικά, εστιατόρια και φυσικά ο Ναυτικός Όμιλος που εδώ και δεκαετίες γαλουχεί κωπηλάτες. Η Καστοριά άλλωστε έχει το πλεονέκτημα της λίμνης και έτσι η κωπηλασία αποτελεί "εθνικό σπορ", με τους ναυτικούς ομίλους Καστοριάς και Μαυροχωρίου να φέρνουν κάθε χρόνο αρκετά μετάλλια σε αγώνες πανευρωπαϊκούς και παγκόσμιους (πιο πρόσφατες επιτυχίες του Χρήστου Στεργιάκα) καθώς και συμμετοχές σε Ολυμπιακούς Αγώνες (Γιάννης Χρήστου και Χριστίνα Γιαζιτζίδου).

Από εδώ ανεβαίνουμε στην κορυφή της χερσονήσου, στον Προφήτη Ηλία ή ακόμη ψηλότερα στον Αϊ Θανάση, για έναν καφέ με θέα την Καστοριά... πιάτο. Στο μέσον της διαδρομής βρίσκεται και το Θέατρο Βουνού, ένα υπαίθριο αμφιθέατρο όπου κατά περιόδους γίνονται συναυλίες και παίζονται θεατρικές παραστάσεις.

Τι να δείτε στον νομό Καστοριάς

Όμως η Καστοριά δεν είναι μόνο η πόλη! Ο χάρτης του Νομού είναι διάστικτος με μικρά και μεγάλα χωριά, που αξίζει να επισκεφτεί κανείς. Προς τα βόρεια, ο Απόσκεπος με τις πέτρινες βρύσες και το Σιδηροχώρι (όπου γυρίστηκε η ταινία του Παντελή Βούλγαρη "Ψυχή Βαθιά"), προσφέρουν πανοραμική θέα της πόλης και της λίμνης.

Το όρος Βίτσι όπου δόθηκαν οι τελευταίες μάχες του Εμφυλίου Πολέμου, βρίσκεται στα σύνορα του Νομού με την Φλώρινα. Σε υψόμετρο 2.126 μ. λίγο πάνω από το χιονοδρομικό κέντρο, στέκει το μνημείο Πεσόντων του Εμφυλίου Πολέμου. Στην δυτική πλευρά του βουνού είναι χτισμένη η Βυσσινιά, όπου στα τέλη του Ιουλίου φιλοξενείται η Γιορτή Μανιταριών, ενώ στην ποδιά του βουνού απλώνεται ο κάμπος του Βιτσίου όπου καλλιεργούνται τα ξακουστά Μήλα Καστοριάς. Στα ανατολικά του κάμπου η Πολυκάρπη και το Μαυροχώρι (ή Μαύροβο) με τις ψαροταβέρνες πάνω στο κύμα, και πιο νότια το Δισπηλιό όπου βρέθηκε ο Νεολιθικός Λιμναίος Οικισμός, κλείνει τον "μεγάλο" γύρο της λίμνης.

Από εδώ μπορούμε να κινηθούμε βορειοανατολικά, όπου σε απόσταση 20 χλμ. βρίσκεται η μαρτυρική Κλεισούρα, ή νοτιοανατολικά στα 10 χλμ. όπου είναι τα ερείπια του άλλου μαρτυρικού χωριού μας (Παλιό Κωσταράζι). 20 χλμ. νοτιοδυτικά βρίσκουμε το Νόστιμο με το 27 εκατομμυρίων ετών απολιθωμένο δάσος, ενώ στα δυτικά βρίσκεται ο κάμπος της Μεσοποταμίας, όπου καλλιεργούνται τα περίφημα φασόλια Καστοριάς.

Στο Νότο δεσπόζει ο Γράμμος, το 4ο ψηλότερο βουνό της χώρας με υψόμετρο 2.520 μέτρα, και αποτελεί ουσιαστικά τμήμα της οροσειράς της Πίνδου που διατρέχει όλη την δυτική Ελλάδα. Από τον Γράμμο πηγάζουν ο Αλιάκμονας (το μεγαλύτερο σε μήκος ποτάμι της χώρας) και ο Σαραντάπορος. Σε υψόμετρο 1.740 μέτρα ξεκινάνε οι Αρρένες, όπου βρίσκεται η περίφημη "Δρακολίμνη" με τους αρχαίους τρίτωνες.

Όπως και το Βίτσι έτσι κι ο Γράμμος κατά τον Εμφύλιο αποτελούσε προπύργιο του Δ.Σ.Ε. Σήμερα μπορείτε να επισκεφτείτε το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης που λειτουργεί σαν μουσείο, ενώ σε μικρή απόσταση είναι το Πευκόφυτο με τον καταρράκτη του. Στον δρόμο για τον Γράμμο θα συναντήσετε το Νεστόριο, γνωστό για το παρακλάδι του διεθνούς ορειβατικού μονοπατιού Ε6 και φυσικά για το μεγάλο μουσικό φεστιβάλ "River Party"  που κάθε καλοκαίρι συγκεντρώνει περισσότερους από 50.000 κατασκηνωτές.

Τουρισμός παντός καιρού

Η Καστοριά είναι ένα μέρος που ζει και αναπνέει όλους τους μήνες και όλες τις εποχές του χρόνου. Όποτε και να την επισκεφτεί κανείς θα βρει δρώμενα και θα ζήσει εμπειρίες που ένας τυπικός τουριστικός προορισμός δεν προσφέρει.

Τον χειμώνα, τα Ραγκουτσάρια κρατάνε την πόλη ξύπνια για τρία μερόνυχτα, ενώ τις απόκριες ο κόσμος ξενυχτά γύρω από τις μπουμπούνες (μεγάλες φωτιές) παρέα με κρασί, παραδοσιακή μουσική και μεζέδες.

Την άνοιξη όλος ο νομός ανθίζει και ο κάμπος με τις μηλιές αποκτά ένα απαλό ροζ χρώμα. Το Πάσχα, οι καμπάνες από τις περίπου 80 εκκλησίες που βρίσκονται διάσπαρτες μέσα στην πόλη, δημιουργούν μια αίσθηση κατάνυξης μοναδική.

Το καλοκαίρι οι κωπηλατικοί αγώνες, τα τοπικά πανηγύρια και τα μουσικά φεστιβάλ γεμίζουν τις μέρες και τις νύχτες.

Το φθινόπωρο αρχίζουν οι Γιορτές μήλου και φασολιού, τα "καζάνια" όπου βράζουν το τσίπουρο, οι "γουρουνοχαρές", καθώς και η μεγάλη εμποροπανήγυρη του Άργους Ορεστικού. Όσοι βρεθείτε στην Καστοριά στις 11 Νοεμβρίου (ημέρα απελευθέρωσης της πόλης) μην παραλείψετε να κατεβείτε στην παραλία για την καθιερωμένη παρέλαση.

Shopping Therapy

Η Καστοριά φημίζεται για την τέχνη της γουνοποιίας. Εδώ και δεκαετίες η γούνα αποτελούσε την κύρια απασχόληση των Καστοριανών, έτσι η πόλη είναι γεμάτη από εργαστήρια, καταστήματα και βιτρίνες που πουλάνε από ζακέτες και παλτά, μέχρι δερμάτινα χαλιά και γούνινες κουβέρτες.

Τα τελευταία μάλιστα χρόνια γίνεται μια προσπάθεια εξωστρέφειας με το άνοιγμα βιτρινών γούνας σε όλο τον κόσμο (Νέα Υόρκη, Ντουμπάι κ.λπ.) ενώ αυτό αντανακλάται και στα τμήματα του Τ.Ε.Ι. Δυτικής Μακεδονίας που φιλοξενεί η Καστοριά: Διεθνούς Εμπορίου, Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας, και Μηχανικών Πληροφορικής.

Για έναν επισκέπτη είναι αδύνατον να φύγει από την Καστοριά χωρίς να δοκιμάσει τα παραδοσιακά εδέσματα του τόπου, τα κόκκινα μήλα, τα ντόπια βιολογικά όσπρια, τα φρέσκα ψάρια και τα εκλεκτά κρέατα. Μην παραλείψετε από το ταξίδι σας αυτό να προμηθευτείτε τσίπουρο και κρασί, κάστανα και αγνά τυροκομικά προϊόντα.

Πως θα έρθετε

Η πόλη απέχει περίπου 2 ώρες από την Θεσσαλονίκη (μέσω Εγνατίας) και άλλο τόσο από το λιμάνι της Ηγουμενίτσας. Έχει αεροπορική σύνδεση με την Αθήνα με απευθείας πτήσεις προς τον Κρατικό Αερολιμένα Καστοριάς «Αριστοτέλης» (ΚΑΚΤΑ) στο Άργος Ορεστικό, ενώ υπάρχει και οδική σύνδεση με την Αλβανία και τα Σκόπια. Όσο για το που θα μείνετε, είστε ήδη στο σωστό μέρος…